Somberheid komt bij vrijwel ieder kind of jongere af en toe voor. Het is normaal om af en toe prikkelbaar te zijn, weinig energie te hebben of je verdrietig te voelen. Echter, wanneer deze sombere gevoelens langer dan enkele weken aanhouden, kan er sprake zijn van een depressie of andere stemmingsstoornis. Somberheid uit zich per leeftijdsgroep op verschillende manieren en kan het functioneren thuis, op school en in sociale situaties in hoge mate beïnvloeden. Het herkennen van vroege symptomen van somberheid of depressie is essentieel voor tijdige hulp in de vorm van onderzoek, behandeling en begeleiding, zodat langdurige problemen kunnen worden voorkomen.
Enkele kenmerken van somberheid bij kinderen en jongeren
- Emotionele klachten zijn aanhoudende, langdurige gevoelens van verdriet, hopeloosheid en futloosheid.
- Verlies van interesse doet plezier en motivatie verdwijnen, ook in hobby’s en sociale contacten.
- Er wordt ander gedrag gezien zoals meer terugtrekken uit sociale contacten, meer alleen zijn, vaker of langdurig huilen bij jonge kinderen of meer traagheid in gedrag.
- Prikkelbaarheid en agressie kan voorkomen door zich boos, prikkelbaar of agressief te gedragen.
- Vermoeidheid en lusteloosheid is vaak een signaal bij oudere jongeren die weinig energie hebben en zich moeilijk kunnen concentreren.
- Slaapproblemen komen veel voor bij alle leeftijdsgroepen, zowel wat betreft in- als doorslapen.
- Sociaal terugtrekken houdt in dat kinderen en jongeren steeds vaker sociale activiteiten vermijden uit angst of gebrek aan energie.
- Schoolproblematiek kan zich uiten door toenemende moeilijkheden met het uitvoeren van schooltaken, vaak door concentratieproblemen en verminderde motivatie.
- Middelengebruik kan de oorzaak zijn van vluchtgedrag in de vorm van (overmatig) gebruik van alcohol, drugs of andere verdovende middelen.
- Comorbide klachten houdt in dat somberheid samengaat met angststoornissen, dwangklachten of gedragsproblemen.