Wat is somberheid?

Somberheid komt bij vrijwel ieder kind of jongere af en toe voor. Het is normaal om af en toe prikkelbaar te zijn, weinig energie te hebben of je verdrietig te voelen. Echter, wanneer deze sombere gevoelens langer dan enkele weken aanhouden, kan er sprake zijn van een depressie of andere stemmingsstoornis. Somberheid uit zich per leeftijdsgroep op verschillende manieren en kan het functioneren thuis, op school en in sociale situaties in hoge mate beïnvloeden. Het herkennen van vroege symptomen van somberheid of depressie is essentieel voor tijdige hulp in de vorm van onderzoek, behandeling en begeleiding, zodat langdurige problemen kunnen worden voorkomen.

Oorzaken van somberheid en despressie

• Biologische factoren (erfelijke aanleg) kunnen het risico op depressieve klachten verhogen.
• Psychosociale factoren zijn ingrijpende gebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare, uit elkaar gaan van ouders of pesten, die depressie kunnen uitlokken.
• Omgevingsstress gaat veelal om problemen thuis, op school en/of in de sociale omgeving.
• Ontwikkelingsfasen spelen een belangrijke rol, zoals de puberteit met hiermee gepaard gaande hormonale veranderingen kunnen stemmingswisselingen versterken.

Mogelijke behandelingen van somberheid en depressie

Bij RIOzorg staat een persoonlijke benadering centraal in de behandeling. Er is aandacht voor wie iemand is, wat er speelt en hoe de omgeving eruitziet. Naast wat er wordt verteld, wordt ook gekeken naar hoe iemand dingen ervaart en wat werkt. Samen wordt onderzocht welke factoren bijdragen aan het gedrag en wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij de hulpvraag.

Een depressie bij kinderen en jongeren is goed te behandelen en begeleiden, vooral als tijdig hulp wordt gezocht. Behandeling helpt niet alleen de klachten te verminderen, maar verkleint ook de kans op terugval of het ontstaan van een chronische depressie.

Veelgebruikte, evidence-based behandelmogelijkheden zijn:

• Aanvullende therapieën die, afhankelijk van de hulpvraag, kunnen worden ingezet zoals creatieve therapieën, speltherapie of medicatie, altijd onder professionele begeleiding.
• Psycho-educatie biedt uitleg aan kind of jongere, ouder(s)/verzorger(s) en school over somberheid, depressie en het belang van behandeling.
• Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een gestructureerde therapie gericht op het doorbreken van negatieve gedachtepatronen en het activeren van positieve gedragingen. CGT helpt kinderen/jongeren omgaan met depressieve cognities, verbetert hun stemming en versterkt vaardigheden zoals probleemoplossing en sociale interactie.
• Begeleiding van ouder(s)/verzorger(s) ondersteuning in de vorm van advies en het aanreiken van handvatten om beter met de klachten van het kind om te gaan en het herstel te stimuleren.

Waarom somberheid behandelen?

Tijdige behandeling van somberheid en depressieve klachten voorkomt verergering en langdurige impact op het leven van kinderen en jongeren. Behandeling verbetert hun emotionele welzijn, helpt bij het hervinden van plezier en motivatie, en versterkt het zelfvertrouwen. Daarnaast voorkomt het negatieve gevolgen op schoolprestaties en sociale relaties. Cognitieve gedragstherapie biedt een bewezen effectieve aanpak, waarbij het kind of de jongere actief leert omgaan met emoties en gedachten, wat ook terugval voorkomt. Zo verbetert de algehele kwaliteit van leven van het kind, de jongere en het gezin.

Een depressieve stoornis geeft een verhoogd risico op (pogingen tot) suïcide

Een depressieve stoornis kan leiden tot suïcidale gedachten en gedragingen. Maak je je zorgen over het welzijn van je kind of een jongere? Neem dan direct contact op met gespecialiseerde hulpverleners zoals 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of bel gratis 0800-0113.

Soraya (9 jaar) wilde niet meer naar haar lievelingspaard toe

‘Mijn plezier in mijn favoriete hobby paardrijden was volledig verdwenen. Op een dag was mijn passie helemaal weg. Ik schrok van mezelf, van de leegte die ik voelde zodra ik wakker werd en me niet kon motiveren om aan de nieuwe dag te beginnen. De verzorging van mijn lievelingspaard deed me niets meer, terwijl ik hiervoor leefde. Wat was er met mij gebeurd? Aanmelden bij de jeugd-ggz vond ik heel spannend, maar na het lezen van de website van RIOzorg samen met mijn verzorger ervaarde ik een minder hoge drempel. Intussen ben ik in behandeling en ervaar dat langzamerhand mijn gevoel terugkeert, dat ik ‘s nachts iets makkelijker in slaap val waardoor ik meer zin heb om uit m’n bed te komen ‘s ochtends. Ik ben er nog niet, maar ik voel dat het me gaat lukken.’ Soraya, 13 jaar

Ik krijg steeds meer zin om uit m’n bed te komen en ik voel steeds minder leegte bij het wakker worden.

– Soraya (9) uit Rotterdam