Wat is dwang?

Merk je dat je kind steeds vaker last heeft van dwanggedachten of dwanghandelingen? Dit kan veel invloed hebben op het dagelijks leven, op school en thuis. Het is belangrijk om dwang te herkennen en te begrijpen. Met de juiste behandeling leren kinderen en jongeren beter omgaan met hun dwangklachten.

Een dwangstoornis bestaat uit dwanggedachten en dwanghandelingen. Dwanggedachten zijn gedachten die steeds terugkomen en zorgen voor angst of spanning. Dwanghandelingen zijn dingen die iemand steeds opnieuw doet om die spanning of angst minder te maken. Denk bijvoorbeeld aan steeds opnieuw de handen wassen uit angst om ziek te worden. Deze handelingen kunnen veel tijd kosten en het dagelijks leven verstoren. In Nederland heeft ongeveer 1 op de 400 kinderen en jongeren een dwangstoornis.

Enkele kenmerken van dwang

Steeds dezelfde gedachten hebben die angst of spanning geven.

Dingen steeds opnieuw moeten doen, zoals controleren, tellen of handen wassen.

Veel tijd kwijt zijn aan dwanghandelingen, waardoor school, hobby’s of andere dagelijkse activiteiten moeilijker gaan.

Situaties of plekken vermijden uit angst dat er iets misgaat.

Veel piekeren of onrust voelen als een dwanghandeling niet wordt uitgevoerd.

Oorzaken en risicofactoren

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat genetische aanleg een rol speelt bij het ontwikkelen van een dwangstoornis. Invloed van omgevingsfactoren zoals stress, angst en traumatische ervaringen. Psychosociale factoren, zoals echtscheiding of verlies van een dierbare, kunnen het dwanggedrag versterken. Ook in deze situaties bieden wij hulp in de vorm van behandeling en begeleiding.

Diagnose en behandeling van dwangstoornis

Bij RIOzorg staat een persoonlijke benadering centraal in de behandeling. Er is aandacht voor wie iemand is, wat er speelt en hoe de omgeving eruitziet. Naast wat er wordt verteld, wordt ook gekeken naar hoe iemand dingen ervaart en wat werkt. Samen wordt onderzocht welke factoren bijdragen aan het gedrag en wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij de hulpvraag.

Bij een hulpvraag rondom een dwangstoornis wordt binnen het diagnostisch traject zorgvuldig onderzocht of er sprake is van dwanggedachten en/of dwanghandelingen en welke invloed deze hebben op het dagelijks functioneren.

Effectieve, evidence-based behandelingen omvatten:

• Psycho-educatie biedt heldere uitleg aan kind of jongere, ouders/verzorgers en school over wat dwang is, en hoe het zich uit.
• Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een individuele of groepsbehandeling die gericht is op het herkennen en relativeren van dwanggedachten en het geleidelijk afbouwen van dwanghandelingen.
• Begeleiding van ouder(s)/verzorger(s) gaat om ondersteuning bij het omgaan met het dwanggedrag, communicatie en het creëren van een stabiele, veilige omgeving.

Waarom is behandeling van dwang belangrijk?

Behandeling van een dwangstoornis bij kinderen en jongeren bevordert het herstel van controle over hun eigen leven, vermindert stress en angst, en verbetert de kwaliteit van leven voor zowel het kind als het gezin. Hoewel dwanggedrag niet altijd volledig verdwijnt, leert het kind vaardigheden om dit beter te hanteren en terugval te voorkomen. Vroege interventie kan langdurige problemen en verstoringen in de ontwikkeling en sociale participatie voorkomen.

Wanneer wordt ‘controle willen hebben’ een dwangprobleem?

Controle zoeken is normaal bij kinderen, maar wanneer deze controle voortkomt uit intense angst en gepaard gaat met dwanggedachten en -handelingen die het leven beperken, duidt dit op een dwangstoornis. Het kind voelt zich dan gedwongen bepaalde rituelen uit te voeren om angst te verminderen, wat een negatieve spiraal in stand houdt.

Sam (16 jaar) wilde overal de regie over houden

‘De behandeling was confronterend en zwaar, ik twijfelde vaak of dit me daadwerkelijk zou helpen van mijn dwanggedachten en dwangmatig handelen af te komen. Alle plezier in het uitgaan met vrienden was verdwenen. Langzaam maar zeker merkte ik dat ik minder de neiging had overal de regie over te willen houden en spreek ik intussen vaker af met vrienden om samen wat leuks te ondernemen. De dwangmatige gedachten en handelingen begonnen tijdens de behandeling telkens meer op de achtergrond te raken. Wel vind ik het spannend of ik dit vol ga houden als ik in mijn leven weer wordt geconfronteerd met nare gebeurtenissen.’ Sam, 16 jaar

De dwangmatige gedachten en handelingen begonnen tijdens de behandeling telkens meer op de achtergrond te raken.

– Sam (16) uit Bussum